Pomiar ROI z AI: baseline z SAP i CRM przed pilotażem
Opublikowano: 15 października 2026
Według badania SAP Polska z września 2026 roku AI jest częścią strategii swojego obszaru dla 7 na 10 badanych menedżerów, ale zwrot z tej inwestycji mierzy tylko 28%. To odpowiedź na pytanie, ile procent firm w Polsce mierzy ROI z AI, z zastrzeżeniem, że chodzi o deklaracje badanych w próbie SAP, a nie o cały rynek.
Badanie nosi tytuł „AI Readiness Index. Droga do autonomicznego przedsiębiorstwa”. Według komunikatu SAP zrealizowała je w sierpniu 2026 roku firma UCE Research metodą CAWI, a wzięło w nim udział 411 menedżerów z firm zatrudniających co najmniej 50 osób i mających wpływ na wydatki na IT. Nagłówek komunikatu mówi o mierzeniu zwrotu, a część mediów pisze o jego analizowaniu, więc dokładne brzmienie pytania warto sprawdzić w pełnym raporcie.
Dwa kolejne komunikaty SAP z września pokazują tło. Według komunikatu SAP z 10 września wdrożenia AI idą wolniej, niż zapowiadano, a według drugiego komunikatu SAP z września pełną autonomię wybranych procesów dopuszcza najwyżej co trzeci badany. Jeśli autonomia jest ograniczona, zwrot trzeba liczyć tam, gdzie człowiek nadal zatwierdza wynik pracy AI, czyli na kroku akceptacji. To wniosek z tych danych, a nie teza badania.
Dlaczego pomiaru nie ma
Przekaz o pełnej autonomii procesów kusi dużą liczbą, ale niczego nie rozstrzyga, jeśli przed pilotażem nikt nie zapisał, jak proces działał wcześniej. Oszczędność z prezentacji albo ankieta zadowolenia po wdrożeniu nie ma punktu odniesienia, więc zarząd dostaje opinię zamiast porównania.
Cykl procesu, liczba błędów i ręczne przepisywanie danych między systemami nie pochodzą z modelu AI. Zapisują je SAP, CRM i warstwa integracji, a jeśli któregoś zdarzenia nikt nie loguje, nie da się go policzyć po fakcie. ROI jest więc w dużej mierze problemem integracji, a nie algorytmu, co zgadza się z tym, co opisujemy przy luce między pilotażem a produkcją.
Zamiast obiecywać autonomię, można zmierzyć krok akceptacji człowieka: ile trwa jedna akceptacja przed pilotażem, ile po nim i jak często akceptujący musi poprawiać wynik.
Jak mierzyć zwrot z AI w firmie z SAP
Zwrot liczy się osobno dla każdego procesu i obszaru: czas zaoszczędzony na jednej akceptacji, razy liczba akceptacji w okresie, razy koszt roboczogodziny, minus koszt wdrożenia i utrzymania. Wynik jest zrozumiały dla zarządu, bo każdy składnik da się sprawdzić w danych.
Dane do tego już istnieją. Znaczniki czasu w dokumentach i workflow SAP pokazują, kiedy dokument powstał, kiedy trafił do akceptacji i kiedy został zatwierdzony. Historia zmian statusów w CRM daje to samo dla szans sprzedaży i zamówień, a logi z warstwy integracji pokazują błędy i ponowne wysyłki. Jeśli któregoś z tych zapisów brakuje, pierwszym wynikiem pilotażu jest lista luk w logowaniu, nie liczba oszczędzonych godzin.
Przykład ilustracyjny, oparty wyłącznie na założeniach autora, a nie na wynikach projektu: faktury kosztowe w firmie, która odbiera je przez KSeF. Obowiązek odbierania faktur przez KSeF obowiązuje według strony Ministerstwa Finansów o zakresie obowiązkowego KSeF od 1 lutego 2026 roku dla wszystkich, a wystawianie faktur w KSeF zaczęło się 1 lutego 2026 roku dla firm ze sprzedażą w 2024 roku powyżej 200 mln zł i 1 kwietnia 2026 roku dla pozostałych. Aktualny stan przepisów warto mimo to sprawdzić na gov.pl przed przyjęciem założeń. Załóżmy 2000 faktur miesięcznie, akceptację skróconą z 6 do 2 minut i koszt godziny pracy 80 zł. Oszczędność wynosi wtedy 4 minuty razy 2000, czyli około 133 godzin, a to około 10 700 zł miesięcznie, przed odjęciem kosztów wdrożenia. Gdyby w tej samej firmie baseline pokazał, że faktura czeka w obiegu średnio 3 dni, a po pilotażu 4 godziny, taki wynik należałoby odczytać ze znaczników czasu w SAP. Obie wartości to wyłącznie założenia na potrzeby przykładu: nie wynikają z KSeF ani z żadnego wdrożenia, a rzeczywisty cykl trzeba zmierzyć u siebie.
Pytania, które zarząd zwykle zadaje o dane przy takiej decyzji, zebraliśmy we wpisie o pytaniach zarządu przy wdrożeniu AI.
Jakie wskaźniki ustalić przed pilotażem
Zarząd potrzebuje przede wszystkim wskaźników biznesowych, które da się wyciągnąć z systemów. Dokładność modelu warto zapisać jako wskaźnik kontrolny i powiązać z nimi, bo wpływa na liczbę korekt, odrzuceń i wyjątków, a przez to na czas i koszt kontroli człowieka. Na liście poniżej są wskaźniki główne i kontrolne:
- czas cyklu procesu, od zdarzenia początkowego do zamknięcia;
- czas na jedną akceptację człowieka;
- odsetek korekt i odrzuceń po akceptacji, czyli sygnał, że wynik AI wymagał poprawy;
- liczba błędów i przypadków ręcznego przepisywania danych między systemami;
- liczba wyjątków, które proces kieruje poza standardową ścieżkę;
- dokładność modelu na próbce z procesu, czytana razem z odsetkiem korekt, a nie osobno;
- koszt godziny pracy, uzgodniony z kontrolingiem, żeby nikt nie kwestionował go po pilotażu.
Okres bazowy powinien trwać co najmniej kilka tygodni, obejmować ten sam zakres procesu co pilotaż i mieć zapisaną metodę liczenia przed startem. Zmiana definicji w trakcie, na przykład tego, co liczy się jako wyjątek, unieważnia porównanie.
Które procesy mierzyć najpierw
Na początek warto wybrać procesy, w których człowiek akceptuje wynik i w których zdarzenia da się odczytać z systemów. Przykładem jest akceptacja faktur, gdzie trzeba logować moment wpływu dokumentu, przekazania do akceptacji i zatwierdzenia. Drugim jest wprowadzanie zamówień między CRM a SAP, gdzie liczą się czas od zamówienia w CRM do dokumentu w SAP, błędy przekazania i ręczne poprawki. Trzecim jest potwierdzanie terminów dostaw, gdzie zapisuje się zapytanie, odpowiedź i ewentualną zmianę terminu.
Co zmienia odblokowany czas
Godziny z formuły to nie jedyny efekt kroku akceptacji. Zespół, który przestaje wykonywać powtarzalne i nużące zadania, zyskuje czas na prace bardziej kreatywne, a razem z tym rośnie zadowolenie i motywacja ludzi.
Tego efektu nie wpisuje się do formuły zwrotu, bo nie ma w niej dla niego rubryki. Warto go jednak odnotować osobno przy ocenie pilotażu, na przykład w rozmowie z zespołem przed pilotażem i po nim, żeby decyzja zarządu nie sprowadzała się wyłącznie do godzin pomnożonych przez stawkę.
Rozmowa o pomiarze na konferencji
Na konferencji 25.11.2026 w Warszawie (ADN Centrum Konferencyjne) można porozmawiać o tym, co firmy mierzą przed pilotażem AI i na jakim poziomie szczegółowości.
Chcesz poznać więcej praktycznych rozwiązań?
Dołącz do nas na bezpłatnej konferencji "Zintegrowany Biznes" 25.11.2026 w Warszawie (ADN Centrum Konferencyjne). Udział jest bezpłatny, a liczba miejsc ograniczona.
Zarejestruj się za darmo ↗FAQ
Ile procent firm w Polsce mierzy ROI z AI?
Według badania SAP Polska z września 2026 roku jest to 28% badanych, przy czym chodzi o deklaracje menedżerów, a nie o statystykę całego rynku. Badanie „AI Readiness Index. Droga do autonomicznego przedsiębiorstwa” wykonała w sierpniu 2026 roku firma UCE Research metodą CAWI na próbie 411 menedżerów z firm od 50 pracowników, mających wpływ na wydatki na IT.
Jak długi powinien być okres bazowy?
Zalecamy co najmniej kilka tygodni, tak by objąć typowe wahania wolumenu, na przykład koniec miesiąca w fakturowaniu. To zalecenie praktyczne, a nie wynik badania, i dla procesów o wyraźnej sezonowości okres trzeba wydłużyć.
Kto w firmie powinien odpowiadać za pomiar?
Właściciel procesu po stronie biznesu, z danymi od zespołu SAP, CRM i integracji oraz stawką godzinową od kontrolingu. Jeśli pomiar prowadzi wyłącznie zespół wdrożeniowy, wynik trudno uznać za niezależny.
Czy mierzyć też jakość decyzji, nie tylko czas?
Tak, i służy do tego odsetek korekt oraz odrzuceń po akceptacji, czytany razem z dokładnością modelu. Skrócenie akceptacji z jednoczesnym wzrostem poprawek oznacza, że zysk czasu jest pozorny.